หน่วยการเรียนรู้ที่ 4

รำและ
ระบำมาตรฐาน

ศึกษาประวัติ องค์ประกอบ บทร้อง ท่ารำ และเครื่องแต่งกายของรำแม่บทเล็ก ระบำเทพบันเทิง และรำวงมาตรฐาน

โดย รศ.ฉันทนา เอี่ยมสกุล, ผศ.ดร.ขวัญใจ คงถาวร และ ผศ.ดร.สุรีรัตน์ จีนพงษ์ เริ่มเรียนบทนี้
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 รำและระบำมาตรฐาน
01
MAE BOT LEK DANCE

รำแม่บทเล็ก

ความหมายและความสำคัญ

รำแม่บทเล็ก เป็นรำมาตรฐานที่ใช้เป็นพื้นฐานสำคัญในการฝึกหัดนาฏศิลป์ไทย มีแบบแผนในการรำ กำหนดชื่อท่า และมีท่ารำที่งดงาม สืบทอดต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

รำแม่บทเล็ก

ประวัติความเป็นมา

01

รำแม่บทเล็กปรากฏอยู่ในระบำเบิกโรงเรื่องรามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

02

เดิมเรียกว่า “แม่บทนางนารายณ์”

03

มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา

04

สืบทอดมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

ประวัติความเป็นมาของรำแม่บทเล็ก

เรื่องย่อ นารายณ์ปราบนนทก

01

นนทกถูกเทวดาและนางฟ้ากลั่นแกล้ง

02

นนทกขอพรให้นิ้วเป็นเพชร

03

พระนารายณ์แปลงกายเป็นเทพธิดา

04

นนทกรำตามโดยไม่รู้ว่าเป็นอุบาย

05

นนทกชี้นิ้วใส่ตนเองและสิ้นชีวิต

เรื่องย่อนารายณ์ปราบนนทก

ความสำคัญของรำแม่บทเล็ก

01

แม่แบบการฝึกหัด

เป็นแม่แบบของการฝึกหัดนาฏศิลป์ไทย

02

ท่ารำพื้นฐาน

ท่ารำมาจากเพลงช้าและเพลงเร็ว

03

ชื่อท่าและบทกลอน

มีการตั้งชื่อท่ารำและผูกเป็นบทกลอน

04

พัฒนาผู้เรียน

ช่วยให้ผู้เรียนฝึกหัดท่ารำพื้นฐานของนาฏศิลป์ไทย

ความสำคัญของรำแม่บทเล็ก

องค์ประกอบการแสดงรำแม่บทเล็ก

01

ผู้แสดง

02

ลักษณะท่ารำ

03

ดนตรีและบทร้อง

04

เครื่องแต่งกาย

องค์ประกอบการแสดงรำแม่บทเล็ก
ตัวพระ

นักแสดงตัวพระ

  • มีท่าทางสง่างาม
  • รูปร่างสูงและผึ่งผาย
  • มีทักษะการรำนาฏศิลป์
ตัวนาง

นักแสดงตัวนาง

  • มีรูปร่างงดงามและเล็กกว่าตัวพระ
  • มีลีลาอ่อนช้อย
  • มีทักษะการรำนาฏศิลป์
ผู้แสดงรำแม่บทเล็ก ตัวพระและตัวนาง

ลักษณะท่ารำ

  • รวบรวมท่ารำในเพลงช้าและเพลงเร็วมาเรียงร้อยให้เป็นท่ารำ
  • ตั้งชื่อท่ารำให้สอดคล้องกับบทร้อง
  • เป็นท่ารำแม่ท่าที่ใช้เป็นพื้นฐานสำคัญ
ลักษณะท่ารำแม่บทเล็ก
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 1
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 2
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 3
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 4
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 5

ดนตรีและเพลงประกอบ

ใช้วงปี่พาทย์เครื่องห้าบรรเลงประกอบการรำ โดยมีเพลงสำคัญดังนี้

เพลงรัว

ใช้ประกอบการแสดงถึงฤทธิ์เดชของตัวละคร

เพลงชมตลาด

ใช้ประกอบการแสดงของตัวละครที่อยู่ในอารมณ์สนุกสนาน หรือใช้บรรยายความงามต่าง ๆ

เพลงเร็ว–ลา

นิยมใช้บรรเลงประกอบการแสดงกิริยาของตัวละคร

ดนตรีและเพลงประกอบรำแม่บทเล็ก

บทร้องเพลงแม่บทเล็ก

ปี่พาทย์บรรเลงเพลงรัว
เพลงชมตลาด

เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า
สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน
ทั้งกวางเดินดงหงส์บิน
กินรินเลียบถ้ำอำไพ

(ปี่พาทย์รับ)

อีกช้านางนอนภมรเคล้า
แขกเต้าผาลาเพียงไหล่
เมขลาโยนแก้วแววไว
มยุเรศฟ้อนในอัมพร

(ปี่พาทย์รับ)

ยอดตองต้องลมพรหมนิมิต
อีกทั้งพิสมัยเรียงหมอน
ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร
พระสี่กรขว้างจักรฤทธิรงค์

(ปี่พาทย์รับ)
ปี่พาทย์บรรเลงเพลงเร็ว–ลา
บทร้องเพลงแม่บทเล็ก

เครื่องแต่งกายรำแม่บทเล็ก

ลักษณะการแต่งกายของผู้แสดงรำแม่บทเล็กเป็นแบบ ยืนเครื่องพระ ซึ่งสามารถใส่เสื้อได้ทั้งแขนยาวและแขนสั้น และแบบ ยืนเครื่องนาง

เครื่องแต่งกายรำแม่บทเล็ก

ท่ารำแม่บทเล็ก

ท่ารำแม่บทเล็ก
01

ประวัติความเป็นมา

  • เป็นระบำของเหล่าเทวดาและนางฟ้า
  • ใช้ประกอบการแสดงละครในเรื่องอิเหนา ตอนลมหอบ
  • กล่าวถึง องค์ปะตาระกาหลา ผู้ซึ่งเป็นบรมราชอัยการของอิเหนาและบุษบา
  • เมื่อสิ้นพระชนม์แล้วได้เสด็จไปอุบัติเป็นเทพราชาสถิตย์อยู่ ณ วิมานแมนบนสวรรค์
02

ผู้สร้างสรรค์ผลงาน

ครูลมุล ยมะคุปต์

ผู้ประดิษฐ์ท่ารำ

ครูมัลลี คงประภัศร์

ผู้ประดิษฐ์ท่ารำ

ครูศุภลักษณ์ ภัทรนาวิก

ผู้ประดิษฐ์ท่ารำ

ครูมนตรี ตราโมท

ผู้ประพันธ์คำร้องและบรรจุทำนองเพลง

03

องค์ประกอบการแสดงระบำเทพบันเทิง

ผู้แสดง
ลักษณะท่ารำ
ดนตรีและเพลงประกอบ
เครื่องแต่งกาย
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4

รำและ
ระบำมาตรฐาน

ศึกษาประวัติ องค์ประกอบ บทร้อง ท่ารำ และเครื่องแต่งกายของรำแม่บทเล็ก ระบำเทพบันเทิง และรำวงมาตรฐาน

โดย รศ.ฉันทนา เอี่ยมสกุล, ผศ.ดร.ขวัญใจ คงถาวร และ ผศ.ดร.สุรีรัตน์ จีนพงษ์ เริ่มเรียนบทนี้
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 รำและระบำมาตรฐาน
01
MAE BOT LEK DANCE

รำแม่บทเล็ก

ความหมายและความสำคัญ

รำแม่บทเล็ก เป็นรำมาตรฐานที่ใช้เป็นพื้นฐานสำคัญในการฝึกหัดนาฏศิลป์ไทย มีแบบแผนในการรำ กำหนดชื่อท่า และมีท่ารำที่งดงาม สืบทอดต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

รำแม่บทเล็ก

ประวัติความเป็นมา

01

รำแม่บทเล็กปรากฏอยู่ในระบำเบิกโรงเรื่องรามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

02

เดิมเรียกว่า “แม่บทนางนารายณ์”

03

มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา

04

สืบทอดมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

ประวัติความเป็นมาของรำแม่บทเล็ก

เรื่องย่อ นารายณ์ปราบนนทก

01

นนทกถูกเทวดาและนางฟ้ากลั่นแกล้ง

02

นนทกขอพรให้นิ้วเป็นเพชร

03

พระนารายณ์แปลงกายเป็นเทพธิดา

04

นนทกรำตามโดยไม่รู้ว่าเป็นอุบาย

05

นนทกชี้นิ้วใส่ตนเองและสิ้นชีวิต

เรื่องย่อนารายณ์ปราบนนทก

ความสำคัญของรำแม่บทเล็ก

01

แม่แบบการฝึกหัด

เป็นแม่แบบของการฝึกหัดนาฏศิลป์ไทย

02

ท่ารำพื้นฐาน

ท่ารำมาจากเพลงช้าและเพลงเร็ว

03

ชื่อท่าและบทกลอน

มีการตั้งชื่อท่ารำและผูกเป็นบทกลอน

04

พัฒนาผู้เรียน

ช่วยให้ผู้เรียนฝึกหัดท่ารำพื้นฐานของนาฏศิลป์ไทย

ความสำคัญของรำแม่บทเล็ก

องค์ประกอบการแสดงรำแม่บทเล็ก

01

ผู้แสดง

02

ลักษณะท่ารำ

03

ดนตรีและบทร้อง

04

เครื่องแต่งกาย

องค์ประกอบการแสดงรำแม่บทเล็ก
ตัวพระ

นักแสดงตัวพระ

  • มีท่าทางสง่างาม
  • รูปร่างสูงและผึ่งผาย
  • มีทักษะการรำนาฏศิลป์
ตัวนาง

นักแสดงตัวนาง

  • มีรูปร่างงดงามและเล็กกว่าตัวพระ
  • มีลีลาอ่อนช้อย
  • มีทักษะการรำนาฏศิลป์
ผู้แสดงรำแม่บทเล็ก ตัวพระและตัวนาง

ลักษณะท่ารำ

  • รวบรวมท่ารำในเพลงช้าและเพลงเร็วมาเรียงร้อยให้เป็นท่ารำ
  • ตั้งชื่อท่ารำให้สอดคล้องกับบทร้อง
  • เป็นท่ารำแม่ท่าที่ใช้เป็นพื้นฐานสำคัญ
ลักษณะท่ารำแม่บทเล็ก
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 1
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 2
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 3
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 4
ตัวอย่างท่ารำแม่บทเล็ก ภาพที่ 5

ดนตรีและเพลงประกอบ

ใช้วงปี่พาทย์เครื่องห้าบรรเลงประกอบการรำ โดยมีเพลงสำคัญดังนี้

เพลงรัว

ใช้ประกอบการแสดงถึงฤทธิ์เดชของตัวละคร

เพลงชมตลาด

ใช้ประกอบการแสดงของตัวละครที่อยู่ในอารมณ์สนุกสนาน หรือใช้บรรยายความงามต่าง ๆ

เพลงเร็ว–ลา

นิยมใช้บรรเลงประกอบการแสดงกิริยาของตัวละคร

ดนตรีและเพลงประกอบรำแม่บทเล็ก

บทร้องเพลงแม่บทเล็ก

ปี่พาทย์บรรเลงเพลงรัว
เพลงชมตลาด

เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า
สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน
ทั้งกวางเดินดงหงส์บิน
กินรินเลียบถ้ำอำไพ

(ปี่พาทย์รับ)

อีกช้านางนอนภมรเคล้า
แขกเต้าผาลาเพียงไหล่
เมขลาโยนแก้วแววไว
มยุเรศฟ้อนในอัมพร

(ปี่พาทย์รับ)

ยอดตองต้องลมพรหมนิมิต
อีกทั้งพิสมัยเรียงหมอน
ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร
พระสี่กรขว้างจักรฤทธิรงค์

(ปี่พาทย์รับ)
ปี่พาทย์บรรเลงเพลงเร็ว–ลา
บทร้องเพลงแม่บทเล็ก

เครื่องแต่งกายรำแม่บทเล็ก

ลักษณะการแต่งกายของผู้แสดงรำแม่บทเล็กเป็นแบบ ยืนเครื่องพระ ซึ่งสามารถใส่เสื้อได้ทั้งแขนยาวและแขนสั้น และแบบ ยืนเครื่องนาง

เครื่องแต่งกายรำแม่บทเล็ก

ท่ารำแม่บทเล็ก

ท่ารำแม่บทเล็ก
01

ประวัติความเป็นมา

  • เป็นระบำของเหล่าเทวดาและนางฟ้า
  • ใช้ประกอบการแสดงละครในเรื่องอิเหนา ตอนลมหอบ
  • กล่าวถึง องค์ปะตาระกาหลา ผู้ซึ่งเป็นบรมราชอัยการของอิเหนาและบุษบา
  • เมื่อสิ้นพระชนม์แล้วได้เสด็จไปอุบัติเป็นเทพราชาสถิตย์อยู่ ณ วิมานแมนบนสวรรค์
02

ผู้สร้างสรรค์ผลงาน

ครูลมุล ยมะคุปต์

ผู้ประดิษฐ์ท่ารำ

ครูมัลลี คงประภัศร์

ผู้ประดิษฐ์ท่ารำ

ครูศุภลักษณ์ ภัทรนาวิก

ผู้ประดิษฐ์ท่ารำ

ครูมนตรี ตราโมท

ผู้ประพันธ์คำร้องและบรรจุทำนองเพลง

03

องค์ประกอบการแสดงระบำเทพบันเทิง

ผู้แสดง
ลักษณะท่ารำ
ดนตรีและเพลงประกอบ
เครื่องแต่งกาย

องค์ประกอบ

การแสดงระบำเทพบันเทิง

ผู้แสดง

ลักษณะท่ารำ

ดนตรีและเพลง
ประกอบ

เครื่องแต่งกาย

องค์ประกอบการแสดง

ผู้แสดง

ผู้แสดง 2 คนขึ้นไป ประกอบด้วยตัวพระและตัวนาง

ตัวพระ

นักแสดงตัวพระ

  • มีท่าทางสง่างาม ผึ่งผาย
  • มีทักษะการรำนาฏศิลป์
ตัวนาง

นักแสดงตัวนาง

  • มีรูปร่างงดงาม อ่อนช้อย ขนาดลำตัวเล็ก
  • มีทักษะการรำนาฏศิลป์

ที่มา: สำนักการสังคีต กรมศิลปากร

ท่ารำระบำเทพบันเทิง

ลักษณะท่ารำ

01

แสดงเป็นการรำคู่ ตัวพระและตัวนาง

02

มีการรำตีบทตามบทร้องและทำนองเพลง

03

ใช้กระบวนท่ารำตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทย

องค์ประกอบการแสดง

ดนตรีและเพลงประกอบ

วงปี่พาทย์เครื่องห้า หรือเครื่องคู่

เพลงแขกเชิญเจ้า

ใช้กล่าวถึงการเชิญเทวดาเพื่อร่ายรำบำเรอ

เพลงยะวาเร็ว

มีจังหวะรวดเร็ว คึกคัก ใช้ในช่วงท้ายการแสดง

บทร้อง

บทร้องระบำเทพบันเทิง

ปี่พาทย์ทำเพลงส่วนบทของเพลงแขกเชิญเจ้า
(ร้องเพลงแขกเชิญเจ้า)

เหล่าข้าพระบาท
ขอฟ้อนกราย
บำเรอปิ่นอมร
ผู้ทรงพระคุณ
เพื่อเทวบดี
เถลิงเทพสิมา
(สร้อย) สุรศักดิประสิทธิ์
ทรงสราญพระกาย
ถวายอินทรีย์
ถวายดวงตา
ถ้อยคำอำไพ
ถวายดวงจิต
ที่ทรงการุณย์
ถวายชีวัน

ขอวโรกาสเทวฤทธิ์อดิศร
รำร่ายถวายกร
ปะตาระกาหลา
ยิ่งบุญบารมี
สุขสมรมยา
พิมานสำราญฤทัย
สุรฤทธิ์กำจาย
ทรงสบายพระทัย
ต่างมาลีบูชา
ต่างประทีปจำรัสไข
ต่างธูปหอมจุณจันทน์
อัญชลีถวายคุณ
ผองข้ามาแต่บรรพ์
รองบาทจนบรรลัย

(สร้อย)

ปี่พาทย์ทำเพลงยะวาเร็ว
ร่วมกันร้องทำนองลำนำ
ให้พร้อมให้เพรียบเรียงระดับ
เวียนไป
อัปสรฟ้อนฝ่ายซ้าย
ฝ่ายผู้เทวา
เข้าทอดสนิท
ผูกพันสุดเกษม

มาฟ้อนมารำให้รื่นเริงใจ (ซ้ำ)
เปลี่ยนสับท่วงทีหนีไล่
ได้จังหวะกัน
กรีดกรายออกมา
ทำท่ากางกั้น (ซ้ำ)
ไม่ขัดไม่ฝืน (ซ้ำ)
ปลื้มเปรมปรีดา

องค์ประกอบการแสดง

ท่ารำระบำเทพบันเทิง

เป็นการตีบทรำตามบทร้อง มีความสัมพันธ์และสื่อความหมายตรงกับบทร้อง เพื่อให้ผู้ชมเข้าใจ

รำไทยพื้นฐาน

รำวงมาตรฐาน

การแสดงที่มีวิวัฒนาการมาจาก “รำโทน” ที่เป็นการละเล่นพื้นบ้าน เป็นการรำและร้องของชาวบ้าน รำคู่ระหว่างชายกับหญิง รำตีบทไปตามเนื้อร้องตามเพลงและร้องเป็นไปตามความถนัด มุ่งเน้นที่ความสนุกสนานรื่นเริงเป็นสำคัญ

รำไทยพื้นฐาน

ประวัติความเป็นมา

01

วิวัฒนาการมาจาก “รำโทน” เป็นการรำและร้องของชาวบ้าน รำคู่ระหว่างชายกับหญิง โดยมีโทนเป็นเครื่องดนตรีประกอบจังหวะ ไม่มีแบบแผนกำหนดไว้

02

ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี มีแนวคิด ปรับปรุงการเล่นรำโทน ทำให้เป็นที่นิยมมากยิ่งขึ้น

03

กรมศิลปากร ปรับปรุงรำโทนให้เป็นมาตรฐาน แต่งเนื้อร้อง ทำนองเพลงขึ้นใหม่ และนำท่ารำจากแม่บทใหญ่มากำหนด เป็นท่ารำเฉพาะแต่ละเพลง

04

มุ่งเน้นลีลาการรำ รำเข้าคู่ผู้ชาย ผู้หญิง เดินเคลื่อนตามจังหวะ เป็นวงกลมและพร้อมเพรียงกัน เป็นแบบแผนมาตรฐานชัดเจน จนเกิดเป็น “รำวงมาตรฐาน”

ที่มา : สำนักการสังคีต กรมศิลปากร

บทเพลงประกอบการแสดง

รำวงมาตรฐาน

ประกอบด้วยเพลงทั้งหมด 10 เพลง

กรมศิลปากร
แต่งเนื้อร้อง 4 เพลง

  • เพลงงามแสงเดือน
  • เพลงชาวไทย
  • เพลงรำซิมารำ
  • เพลงคืนเดือนหงาย

ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม
แต่งเนื้อร้อง 6 เพลง

  • เพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ
  • เพลงดอกไม้ของชาติ
  • เพลงดวงจันทร์ขวัญฟ้า
  • เพลงหญิงไทยใจงาม
  • เพลงบูชานักรบ
  • เพลงยอดชายใจหาญ

รำวงมาตรฐานมีเอกลักษณ์ด้านเพลงร้องที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรักชาติ ความสามัคคี ความสุภาพงดงามของวัฒนธรรมไทย และสะท้อนพัฒนาการ ทางสังคม การดำเนินชีวิตของประชาชนในสมัยนั้น

องค์ประกอบ

การแสดงรำวงมาตรฐาน

01

เครื่องแต่งกาย

02

ดนตรีและเพลงที่ใช้
ประกอบการแสดง

03

ผู้แสดง

04

โอกาสที่แสดง

รำวงมาตรฐาน

เครื่องแต่งกาย

เครื่องแต่งกายของรำวงมาตรฐาน

ตามที่กรมศิลปากรกำหนด ประกอบด้วย 4 แบบ ดังนี้

แบบที่ 1 แบบชาวบ้าน

ชาย

  • นุ่งช้างโจงกระเบน
  • สวมเสื้อคอพวงมาลัย
  • เอวคาดผ้าห้อยชายด้านหน้า

หญิง

  • นุ่งโจงกระเบน
  • ห่มผ้าสไบอัดจีบ
  • ปล่อยผม
  • ประดับดอกไม้ที่ผมด้านซ้าย
  • คาดเข็มขัด
  • ใส่เครื่องประดับ
แบบที่ 2 แบบราชกาลที่ 5

ชาย

  • นุ่งโจงกระเบน
  • สวมเสื้อราชปะแตน
  • ใส่ถุงเท้า
  • รองเท้า

หญิง

  • นุ่งโจงกระเบน
  • สวมเสื้อลูกไม้
  • สไบพาดบ่า
  • ผูกเป็นโบว์ทิ้งชายไว้ข้างลำตัวด้านซ้าย
  • ใส่เครื่องประดับมุก

ที่มา : สำนักการสังคีต กรมศิลปากร

รำวงมาตรฐาน

เครื่องแต่งกาย

แบบที่ 3 แบบสากลนิยม

ชาย

  • นุ่งกางเกง
  • สวมสูท
  • ผูกเนกไท

หญิง

  • นุ่งกระโปรงป้ายข้าง
  • ยาวกรอมเท้า
  • ใส่เสื้อคอกลม แขนกระบอก
แบบที่ 4 แบบราตรีสโมสร

ชาย

  • นุ่งกางเกง
  • สวมเสื้อพระราชทาน
  • ผ้าคาดเอวห้อยชายด้านหน้า

หญิง

  • นุ่งกระโปรงยาวจีบหน้านาง
  • ใส่เสื้อจับเดรป ชายผ้าห้อยจากบ่าลงไปทางด้านหลัง เปิดไหล่ขวา
  • ศีรษะทำผมเกล้าเป็นมวยสูง
  • ใส่เกี้ยวและเครื่องประดับ

ที่มา : สำนักการสังคีต กรมศิลปากร

องค์ประกอบการแสดงรำวงมาตรฐาน

ดนตรีและเพลง
ที่ใช้ประกอบการแสดง

เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงใช้ได้ทั้งวงปี่พาทย์ บรรเลงเพลงประกอบการแสดงและบางเพลงก็ใช้วงดนตรีสากลบรรเลงร่วมด้วย

องค์ประกอบการแสดงรำวงมาตรฐาน

ผู้แสดง

นักแสดงรำคู่กันระหว่างชาย-หญิง หรือหญิงล้วน นิยมรำเป็นจำนวน 5 คู่ หรือ ตามความเหมาะสมของงานที่แสดง

องค์ประกอบการแสดงรำวงมาตรฐาน

โอกาสที่แสดง

นิยมเล่นในงานรื่นเริงบันเทิงต่าง ๆ หรืองานต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง เป็นที่นิยมของชาวต่างชาติในการออกมารำวง เพื่อความสนุกสนาน และเรียนรู้วัฒนธรรมไทย

รำวงมาตรฐาน

ท่ารำวงมาตรฐาน

ท่ารำรำวงมาตรฐานมีทั้งหมด 10 ท่า โดยแต่ละเพลงมีท่ารำไม่ซ้ำกัน

สื่อการเรียนรู้

ขึ้นคลิปสาธิตท่ารำ
รำวงมาตรฐาน

สรุปท้ายบทเรียน

สรุปท้ายบทเรียน

01

รำและระบำมาตรฐาน เป็นการแสดงที่ได้รับการกำหนดรูปแบบ กระบวนท่ารำ ดนตรี เพลงร้อง เครื่องแต่งกาย แสดงไว้อย่างเป็นแบบแผน ใช้ในการฝึกฝนเพื่อให้เข้าใจพื้นฐานของนาฏศิลป์ไทย

02

รำแม่บทเล็ก มีต้นกำเนิดจากเรื่องรามเกียรติ์ ตอนนารายณ์ปราบนนทก และประกอบด้วยท่ารำแม่ท่าสำคัญ

03

ระบำเทพบันเทิง สร้างสรรค์ขึ้นโดยกรมศิลปากร เพื่อใช้ประกอบการแสดงละครเรื่องอิเหนา ตอน ลมหอบ แสดงถึงความรื่นเริง งดงามของเหล่าเทพยดาและเทพอัปสรบนสวรรค์

04

รำวงมาตรฐาน เป็นการแสดงที่พัฒนามาจากการละเล่นพื้นบ้าน ที่เรียกว่า “รำโทน” ให้เป็นรำวงมาตรฐานที่มีรูปแบบการแสดง กำหนดเพลง ท่ารำไว้ชัดเจน ประกอบการรำทั้งหมด 10 เพลง

05

การศึกษาระบำมาตรฐาน ช่วยให้ผู้เรียนเกิดความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับรูปแบบการแสดง พัฒนาทักษะการรำ และตระหนักในคุณค่า ของมรดกทางวัฒนธรรมไทย

วิดีโอประกอบบทเรียน

ชมคลิปการแสดง
ระบำเทพบันเทิง 2 นาที

คลิปประกอบบทเรียน

สาธิตสอนการรำแม่บทเล็ก
เต็มเพลง

คลิปประกอบบทเรียน

ขึ้นคลิปสาธิตท่ารำ
ระบำเทพบันเทิง

คลิปประกอบบทเรียน

คลิปท่ารำแม่บทเล็ก

เครื่องแต่งกายโขนละคร

แต่งกายยืนเครื่องตัวนาง

รายการส่วนประกอบเครื่องแต่งกายและเครื่องประดับของตัวนาง

01

เครื่องศีรษะและดอกไม้

  • มงกุฎ
  • กรรเจียก กรรเจียกจร (จอนหู)
  • ดอกไม้ทัด (ตัวนางทัดซ้าย)
  • อุบะหรือพวงดอกไม้ (ซ้าย)
02

เครื่องแต่งกายช่วงบน

  • ผ้าห่มนาง
  • พาหุรัด
  • นวมนาง กรองคอหรือสร้อยนวม
  • จี้นาง ตาบทับหรือทับทรวง
  • เสื้อในนาง
03

เครื่องประดับแขนและมือ

  • ทองกร (กำไลสวม)
  • ธำมรงค์
  • ปะวะหล่ำ
  • แหวนรอบ
04

เครื่องแต่งกายช่วงล่าง

  • สะอิ้ง
  • เข็มขัด
  • ภูษา (ผ้านุ่ง)
  • กำไลตะขาบ
  • กำไลเท้า

ที่มา : สำนักการสังคีต กรมศิลปากร

เครื่องแต่งกายไทย

แต่งกายยืนเครื่องตัวนาง

สรุปรายการเครื่องแต่งกายและเครื่องประดับของตัวนาง

01

เครื่องศีรษะ

  • มงกุฎ
  • กรรเจียก กรรเจียกจร (จอนหู)
  • ดอกไม้ทัด (ตัวนางทัดซ้าย)
  • อุบะหรือพวงดอกไม้ (ซ้าย)
02

เครื่องแต่งกายช่วงบน

  • ผ้าห่มนาง
  • พาหุรัด
  • นวมนาง กรองคอหรือสร้อยนวม
  • เสื้อในนาง
  • จี้นาง ตาบทับหรือทับทรวง
03

เครื่องประดับ

  • ทองกร (กำไลสวม)
  • ปะวะหล่ำ
  • แหวนรอบ
  • สะอิ้ง
  • เข็มขัด
04

เครื่องแต่งกายช่วงล่าง

  • ภูษา (ผ้านุ่ง)
  • กำไลตะขาบ
  • กำไลเท้า

องค์ประกอบเครื่องแต่งกายนาฏศิลป์ไทย

แต่งกายยืนเครื่องตัวพระ

เครื่องแต่งกายยืนเครื่องตัวพระ ประกอบด้วยเครื่องประดับศีรษะ เครื่องประดับร่างกาย และเครื่องแต่งกายส่วนต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

01

เครื่องประดับศีรษะ

  • ชฎา

    เครื่องประดับศีรษะส่วนบนของตัวพระ

  • กรรเจียก กรรเจียกจร (จอนหู)

    เครื่องประดับบริเวณข้างหู

  • ดอกไม้ทัด

    ประดับบริเวณพระหัตถ์ขวา

  • อุบะหรือพวงดอกไม้

    ประดับบริเวณด้านขวา

  • ดอกไม้เพชร

    ประดับบริเวณด้านซ้าย

02

เครื่องประดับร่างกาย

  • อินทรธนู
  • สังวาล
  • กรองคอ นวมคอ หรือกรองศอ
  • ตาบหน้า ตาบทับ หรือทับทรวง
  • ทับทิศ
  • เข็มขัดหรือปั้นเหน่ง
  • กำไลแผง
  • แหวนรอบ
  • ปะวะหล่ำ
  • ๑๐กำไลเท้า
03

เครื่องแต่งกาย

  • ฉลององค์ (เสื้อ)
  • พาหุรัด
  • รัดสะเอวหรือรัดองค์
  • ภูษา (ผ้านุ่ง)
  • ห้อยข้าง เจียระบาด หรือชายแครง
  • ห้อยหน้าหรือชายไหว
  • สุวรรณกระถอบ
  • สนับเพลา
  • ธำมรงค์
แหล่งที่มา สำนักการสังคีต กรมศิลปากร
องค์ประกอบเครื่องแต่งกายนาฏศิลป์ไทย

แต่งกายยืนเครื่องตัวพระ

เครื่องแต่งกายสำหรับผู้แสดงบทบาทตัวพระ
ประกอบด้วยเครื่องประดับและเครื่องแต่งกายส่วนต่าง ๆ ดังนี้

01

เครื่องประดับศีรษะ

  • ชฎา
  • กรรเจียก กรรเจียกจร (จอนหู)
  • ดอกไม้ทัด (ตัวพระทัดขวา)
  • อุบะหรือพวงดอกไม้ (ขวา)
  • ดอกไม้เพชร (ซ้าย)
02

เครื่องประดับลำตัว

  • อินทรธนู
  • กรองศอ นวมคอ หรือกรองคอ
  • สังวาล
  • ตาบหน้า ตาบทับ หรือทับทรวง
  • ธำมรงค์
03

เครื่องประดับแขนและเอว

  • พาหุรัด
  • ทองกร (กำไลแผง)
  • ปะวะหล่ำ
  • แหวนรอบ
  • รัดสะเอวหรือรัดองค์
  • เข็มขัดหรือปั้นเหน่ง
04

เครื่องแต่งกายส่วนล่าง

  • ภูษา (ผ้านุ่ง)
  • สุวรรณกระถอบ
  • ห้อยข้าง เจียระบาด หรือชายแครง
  • ห้อยหน้าหรือชายไหว
  • สนับเพลา
  • กำไลเท้า
เครื่องแต่งกายส่วนสำคัญ ฉลององค์ (เสื้อ)
เตรียมความพร้อมก่อนเข้าสู่บทเรียน

ขึ้นภาพผู้สอนก่อนชมคลิป

ก่อนเริ่มรับชมวิดีโอบทเรียน
ระบบจะแสดงภาพผู้สอนเพื่อแนะนำผู้เรียนเข้าสู่เนื้อหา

เตรียมตัวให้พร้อม แล้วเริ่มชมบทเรียนได้เลย
บทเรียนนาฏศิลป์ไทย

ขึ้นภาพผู้สอนก่อนชมคลิป

พบกับผู้สอนและทำความเข้าใจเนื้อหาเบื้องต้น
ก่อนเข้าสู่การรับชมวิดีโอในบทเรียน

เรียนรู้อย่างตั้งใจ และฝึกปฏิบัติไปพร้อมกัน
Scroll to Top