เนื้อหาในหน่วยการเรียนรู้

• บทที่ 9.1 ที่มาของการแสดงโขนไทย
• บทที่ 9.2 องค์ประกอบของการแสดงโขน
• บทที่ 9.3 ประเภทของโขน
  • โขนหน้าจอ
  • โขนกลางแปลง
  • โขนนั่งราว
  • โขนโรงใน
  • โขนฉาก
• บทที่ 9.4 โอกาสที่แสดงโขน

มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด

มาตรฐาน ศ 3.1 เข้าใจและแสดงออกทางนาฏศิลป์อย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์ คุณค่านาฏศิลป์ ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

มาตรฐาน ศ 3.2 เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างนาฏศิลป์ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม เห็นคุณค่าของนาฏศิลป์ ที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น ภูมิปัญญาไทยและสากล

ตัวชี้วัด

• ตัวชี้วัดระหว่างทาง: ศ 3.1 ม.4-6/1 มีทักษะในการแสดงนาฏศิลป์ไทยหลากหลายรูปแบบ, ศ 3.2 ม.4-6/1 เปรียบเทียบการนำการแสดงไปใช้ในโอกาสต่าง ๆ, ศ 3.2 ม.4-6/2 อภิปรายบทบาทของบุคคลสำคัญในวงการนาฏศิลป์และการละครของประเทศไทยในยุคสมัยต่าง ๆ
• ตัวชี้วัดปลายทาง: ศ 3.1 ม.4-6/5 วิเคราะห์แก่นของการแสดงนาฏศิลป์และการละครที่ต้องการสื่อความหมายในการแสดง, ศ 3.2 ม.4-6/3 บรรยายวิวัฒนาการของนาฏศิลป์และการละครไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน, ศ 3.2 ม.4-6/4 นำเสนอแนวคิดในการอนุรักษ์ นาฏศิลป์ไทย

สาระการเรียนรู้

โขนเป็นนาฏศิลป์ชั้นสูงของไทย สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลจากศิลปะการแสดงหลายแขนง ได้แก่ หนังใหญ่ กระบี่กระบอง และชักนาคดึกดำบรรพ์ พัฒนาเป็นการแสดงที่มีรูปแบบเฉพาะของไทย โขนมีพัฒนาการด้านรูปแบบการแสดงหลายประเภท ได้แก่ โขนหน้าจอ โขนกลางแปลง โขนนั่งราวหรือโขนโรงนอก โขนโรงใน และโขนฉาก ซึ่งแต่ละประเภทมีลักษณะ รูปแบบ และวิธีการแสดงที่แตกต่างกันตามยุคสมัย โดยใช้วรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์เป็นเนื้อหาหลักในการแสดง ประกอบด้วยองค์ประกอบหลายประการ ได้แก่ ผู้แสดงตัวละครประเภทต่าง ๆ หัวโขน เครื่องแต่งกาย บทพากย์ บทเจรจา เพลงหน้าพาทย์ วงปี่พาทย์ ท่ารำ ตลอดจนฉาก แสง สี เสียง และได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมจาก UNESCO

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธิบายที่มาและอิทธิพลของหนังใหญ่ กระบี่กระบอง และการเล่นชักนาคดึกดำบรรพ์ที่มีต่อการกำเนิดการแสดงโขนไทยได้
2. อธิบายและจำแนกลักษณะและรูปแบบการแสดงของโขนแต่ละประเภทได้
3. อธิบายองค์ประกอบการแสดงของโขน ได้แก่ ตัวละคร การพากย์ การเจรจา ดนตรี เครื่องแต่งกาย และอุปกรณ์ประกอบการแสดงได้
4. วิเคราะห์บทบาทและลักษณะเฉพาะของตัวละครโขนทั้ง 4 ประเภท ได้แก่ ตัวพระ ตัวนาง ตัวยักษ์ และตัวลิงได้
5. วิเคราะห์แก่น แนวคิดคติธรรมที่ปรากฏในการแสดงโขนจากเรื่องรามเกียรติ์ได้
6. วิเคราะห์บทบาทและคุณูปการของบุคคลสำคัญที่มีส่วนในการสร้างสรรค์ อนุรักษ์ และพัฒนาศิลปะการแสดงโขนไทยได้
7. ตระหนัก เห็นคุณค่า และนำเสนอแนวทางในการอนุรักษ์ สืบสาน และเผยแพร่การแสดงโขนไทยในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมของชาติได้

สมรรถนะในศตวรรษที่ 21

• 1. ด้านความคิดสร้างสรรค์
• 2. ความสามารถในการคิด
• 3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี
• 4. ทักษะด้านการสื่อสาร